Jurnal Melayu

Jurnal Melayu DBP

SIMBOL “JANTAN POSITIF” DALAM UNGKAPAN MELAYU TENAS EFFENDY DARIPADA GAGASAN KRITIKAN MELAYU

S. OTHMAN KELANTAN

 

(The Positive Male Symbol in Malay Proverbs by Tenas Effendy from Framework of Malay Critiques by S. Othman Kelantan)

 

Noor Hasnah Adam*

[email protected]

Ministry of Education, Singapore

 

Norhayati Ab. Rahman

[email protected]

Jabatan Sastera, Akademi Pengajian Melayu, Universiti Malaya

 

Terbit dalam talian (published online): 1 Januari 2021

Sila rujuk: Noor Hasnah Adam & Norhayati Ab. Rahman. (2021). Simbol “Jantan Positif” dalam Ungkapan Melayu Tenas Effendy daripada Gagasan Kritikan Melayu S. Othma Kelantan. Melayu: Jurnal Antarabangsa Dunia Melayu, 14(1), 131-156.

 

Abstrak

Artikel ini membincangkan simbol jantan positif yang terdapat dalam ungkapan Melayu. Ungkapan Melayu untuk kata “jantan” yang terpilih ini terkandung dalam buku Ungkapan Melayu – Pemahaman dan Permasalahannya oleh Tenas Effendy. Ungkapan Melayu merupakan kumpulan puisi lisan. Fokus penulisan hanya pada simbol jantan positif. Perbincangan bersandarkan Gagasan Kritikan Melayu oleh S. Othman Kelantan yang mengandungi 10 gagasan prinsip. Makna siratan simbol jantan dikupas untuk memperlihatkan pemikiran masyarakat Melayu yang menggunakan ungkapan ini. Artikel ini jugamencirikansetiap ciri“jantan positif” yang terakam dalam buku ini. Ungkapan Melayu yang dikaji dapat membongkar budaya pemikiran masyarakatnyasecara tersirat, sekali gus menelusuri serta memanfaatkan ilmu pengetahuan daripada khazanah bangsa Melayu ini.  Kajian tentang “jantan positif” ini penting untuk menganalisis sudut pandangan dunia masyarakat Melayu dalam sastera lisan yang disampaikan secara tersurat dan tersirat melalui penggunaan lambang dalam ungkapannya.

Kata kunci: Simbol, jantan, Ungkapan Melayu, makna siratan, Gagasan Kritikan Melayu

 

Abstract

This paper discusses about the symbol of “jantan” (male dominance) which have positive meanings, found in Malay proverbs by Tenas Effendy. This discussion uses the Framework of Malay Critiques by S. Othman Kelantan, which contains 10 principles. The underlying meanings in the “jantan” symbol will be analyzed to scrutinize the worldview of those who conceptualize these Malay proverbs as well as their association with the negative traits of male dominance. Malay proverbs that have been examined will be able to illuminate the inherent thought patterns of the Malay society, and at the same time, explore their vast knowledge of the world. Research on the Malay “Jantan” is important to analyze the lens in which was viewed by a predominantly oral society, as well as the explicit and implicit meanings of the symbols in Malay proverbs.

Keywords: Symbol, Male, Proverbs, Underlying meaning, Malay critiques

 

RUJUKAN

Amril Shah. (2000). Siri jenaka gembira: Pak Kaduk dengan ayam jaguh. Selangor Petaling Jaya: SAMA Publications & Distributors Sdn Bhd.

Ariff Mohamad. (2016). Makna Siratan dalam Novel Politik Melayu Terpilih: Analisis Berdasarkan Gagasan Kritikan Melayu (Tesis Ph.D. tidak diterbitkan). Akademi Pengajian Melayu, Universiti Malaya.

Hairudin Harun. (2001). Kosmologi Melayu dalam era teknologi maklumat. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Muhammad Ariff Ahmad. (2004). Mari Kita Berpantun (Suatu Petunjuk). Singapura: MBMS

Muhammad Haji Salleh. (1992). Puitika sastera Melayu: Suatu pertimbangan. Bangi: Universiti Kebangsaan Malaysia.

Muhammad Haji Salleh. (2006). Puitika sastera Melayu. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Rizal Abu Bakar. (2019, Jun). Pakar dedah menurut WHO, betik diangkat raja buah sebenar! Mingguan Wanita. Diakses daripada https://mingguanwanita.my/pakar-dedah-menurut-who-betik-diangkat-raja-buah-sebenar/

S. Othman Kelantan. (1997). Pemikiran satira dalam novel Melayu. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka

S. Othman Kelantan, (1998). Kertas Kerja Pidato Karyawan Tamu “Kritikan Sastera.” Universiti Malaya: Kuala Lumpur.

Tenas Effendy, (1989). Ungkapan Tradisional Melayu Riau. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Tenas Effendy. (1994). Tunjuk ajar Melayu: Butir-butir budaya Melayu Riau. Pekan Baru: Pemda Riau.

Tenas Effendy. (2002). Ungkapan Melayu: Pemahaman dan masalahnya. Singapura: Kesatuan Guru-Guru Melayu Singapura.

[Teks Penuh]