Jurnal Melayu

Jurnal Melayu DBP

Analisis Persepsi Pihak Berkuasa Agama Brunei terhadap Permasalahan Kufu dalam Perkahwinan Masyarakat Melayu Negara Brunei Darussalam

(An Analysis of the Perception of Religious Authorities on the Issue of Kufu in Malay Marriages in Brunei Darussalam)

Nurhafizah Haji Ismadi

Mohd. Norhusairi Mat Hussin

Raihanah Abdullah

Jabatan Syariah dan Undang-undang,
Akademi Pengajian Islam,
Universiti Malaya.

Abstrak

Pembentukan sebuah keluarga bermula daripada pemilihan pasangan berdasarkan kriteria yang dianjurkan dalam Islam. Antara usaha untuk menghindari daripada berlakunya konflik rumah tangga adalah dengan meneliti konsep kufu yang dipraktikkan oleh calon suami dan isteri sebelum melangsungkan perkahwinan. Artikel ini bertujuan menganalisis konsep kufu dalam perspektif amalan masyarakat di Negara Brunei Darussalam dan hubung kaitnya dengan institusi kekeluargaan pada masa ini. Kajian ini menggunakan kaedah temu bual berstruktur dengan lapan orang informan daripada mahkamah syariah dan Bahagian Khidmat Nasihat Keluarga, Jabatan Hal Ehwal Syariah Brunei. Seterusnya, analisis dilakukan secara deskriptif berdasarkan data yang dikumpulkan menggunakan perisian komputer ATLAS.ti. Hasil kajian mendapati masyarakat di daerah Brunei dan Muara tidak terdedah dengan konsep kufu dalam perkahwinan secara menyeluruh. Oleh sebab itu, masyarakat kurang memahami akan kepentingan kufu untuk menjana institusi kekeluargaan yang lebih berkualiti.

Kata kunci: pemilihan pasangan, kufu, institusi kekeluargaan, konflik rumah tangga

 

Abstract

For Muslims, the formation of the family begins with choosing a life partner, based on certain criteria provided in Islam. One of the efforts to prevent marital conflict is to examine the practice of kufu (equivalence) between the future husband and wife before getting married. This article analyses the concept of kufu as practised among in Brunei Darussalam, and its relation with the family institution nowadays. A structured interview was carried out with eight authoritative informants from the Shariah Court and Family Counselling Service Division of the Shariah Affairs Department of Brunei. Using ATLAS.ti, a computer program, a descriptive analysis was made based on the data collected. The study found that the term kufu is not well-known among the people of Brunei and the Muara District. Due to this, they are less aware of the importance of kufu in producing better-quality families.

Keywords: life-partner selection, kufu, family institution, marital conflict

 

Rujukan

Abdul Rahman al-Jaziri, (1969). Kitab Fiqh ’ala Madhab al-Arbaah. Beirut: Dar al-Fikr.

Abd. Jalil Mohd. Hassan. (1993). Perkahwinan dalam Islam berdasarkan kepada dalil, hukum, hikmat dan panduan kebahagiaan. Kuala Lumpur: A. S. Noordeen.

Abdul Aziz Salim Basyarahil. (1998). Pernikahan dan perkahwinan yang membahagiakan. Johor: Perniagaan Jahabersa.

Abu al-Fadl Jamal al-Din Muhammad bin Mukarram bin Manzur (2014). Lisan Arab li ibn al-Manzur. Beirut: Dar al-Sadir.

Adi Fahrudin. (2011). Penyediaan borang soal selidik dan kaedah temu duga dalam penyelidikan. In Ahmat Adam dan Saidatul Nornis Hj. Mahali (Eds,.), Penyelidikan dan penulisan ilmiah. Malaysia: Universiti Malaysia Sabah.

Ahmad Royani. (2013). Kafa’ah dalam perkawinan Islam (Tela’ah kesederajatan agama dan sosial). Al-Ahwal, 5(1), 106.

Al-Bukhari, Abu ‘Abdullah Muhammad bin Ismail bin Ibrahim bin al-Mughirah bin Bardizbah al-Bukhari. (2000). Shahih al-Bukhari. In Salih bin Abd al-‘Aziz bin Muhammad bin Ibrahim al-Shaykh (Ed.). Mawsu’at al Hadith al-Syarif: Al-Kutub al-Sittah. Riyadh: Dar al-Salam.

Dewi Mohd. Sofri. (2010). Incompatibility culprit in most divorces. Retrieved from http://www.bt.com.bn/news-national/2010/03/25/incompatibility-culprit-most-divorces at 17 Mac 2016.

Fahd Kahlil Zaid. (2013). Anda ingin kaya dan bahagia, maka kahwinlah. Selangor: Pustaka Ibnu Katsir Sdn. Bhd.

Haji Ali Bolkiah bin Haji Md. Diah (Hakim Mahkamah Rendah Syariah, Daerah Brunei dan Muara).  (2016, 28 Julai). Personal Interview.

Haniza Abdul Latif. (2016). Institusi keluarga mesti diperkukuh. Retrieved from http://www.pelitabrunei.gov.bn/nasional/item/26470-institusi-keluarga-mesti-diperkukuh at 18 Mei 2016.

Harun ar-Rasyid Haji Tuskan dan Abu Azka al-Madani. (2012). Melayari nikmat rumahtangga bimbingan buat mereka yang menempuh gerbang perkahwinan. Selangor: Pustaka al-Ehsan.

Hashim Haji Abdul Hamid. (2003). Islam di Brunei Darussalam: Satu analisis sosio-budaya. Brunei: Jabatan Kesusasteraan Melayu, Universiti Brunei Darussalam.

Ibn Majah, Abi Abdullah Muhammad bin Yazid al-Rabi’ ibn Majah al-Qazwini (2000). Sunan ibn Majah. In Salih bin Abd al-‘Aziz bin Muhammad bin Ibrahim al-Shaykh (Ed.). Mawsu’at al Hadith al-Syarif: Al-Kutub al-Sittah. Riyadh: Dar al-Salam.

Kamus Dewan (4th ed.).(2015). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Kartini Haji Ahmad (Pendaftar Mahkamah Rendah Syariah, Daerah Brunei dan Muara). (2016, 6 Ogos). Personal Interview.

Mahmud Saedon Awang Othman. (2009). Keluarga bahagia: Dari kaca mata Islam. Brunei: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Maslilywati Haji Abdullah (Pegawai Khidmat Nasihat Keluarga, Bahagian Khidmat Nasihat Keluarga, Jabatan Hal Ehwal Syariah). (2016, 4 Ogos). Personal Interview.

Masliza Haji Mohamad (Pegawai Kanan Khidmat Nasihat Rumah Tangga, Bahagian Khidmat Nasihat Keluarga, Jabatan Hal Ehwal Syariah). (2016, 13 Ogos). Personal Interview.

Mohammad Hasnawi. (2004). Motivasi kebahagiaan rumahtangga suami isteri yang diredhai. Kuala Lumpur: Jasmin Enterprise.

Muhammad Hanif Haji Sha’ari (Pegawai Khidmat Nasihat Keluarga, Bahagian Khidmat Nasihat Keluarga, Jabatan Hal Ehwal Syariah). (2016, 13 Ogos). Personal Interview.

Norazah Pengiran Haji Muhammad. (2004). Pengenalan: Adat perkahwinan etnik-etnik di negara Brunei Darussalam. Brunei: Muzium Teknologi Melayu, Jabatan Muzium-muzium Brunei.

Normasuzanah Awang Badarudin (Pegawai Khidmat Nasihat Keluarga, Bahagian Khidmat Nasihat Keluarga, Jabatan Hal Ehwal Syariah).  (2016, 25 Julai). Personal Interview.

Pengiran Tejuddin Pengiran Haji Ahamad (Pegawai Kanan Khidmat Nasihat Rumahtangga, Bahagian Khidmat Nasihat Keluarga, Jabatan Hal Ehwal Syariah). (2016, 1 Ogos). Personal Interview.

Rogayah Abdullah. (2008). Penderaan wanita di Negara Brunei Darussalam: Kes kajian di daerah Brunei dan Muara. Brunei: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Saadah Abdul Rahman. (2010). Marriage and family values in Malay Muslim society from Islamic perspective. JANANG, Jurnal Akademi Pengajian Brunei, (11), 114.

Saadiah Datu Derma Wijaya Haji Tamit. (2010). Transformasi undang-undang keluarga Islam Brunei. Brunei: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Saadiah Datu Derma Wijaya Haji Tamit. (2012). Institusi keluarga dan undang-undang. Brunei: Pusat Dakwah Islamiah.

Saidah Pg. Haji Omarali. (2014). “Jaga akidah bagi kebahagiaan rumah tangga”. Retrieved from http://www.pelitabrunei.gov.bn/nasional/item/15113-jaga-akidah-bagi-kebahagiaan-rumah-tangga at 24 Februari 2016.

Wahbah al-Zuhaili. (2010). Al-Fiqh al-Islami wa Adillatuhu. Damsyik: Dar al-Fikr.

Wizarah al-Awqaf wa al-Syu’un al-Islamiyyah al-Kuwait. (Ed.). (1997). Mawsuat al-Fiqhiyyah al-Kuwaitiyyah. Kuwait: Dar al-Safwah.

 

[Teks Penuh]